Czerwone tarcze

Czerwone tarcze – powieść historyczna Jarosława Iwaszkiewicza, publikowana w odcinkach w 1934 roku na łamach „Gazety Polskiej”. W latach 70. Wojciech Jerzy Has pracował nad jej filmową adaptacją, jednak projekt nie został zrealizowany.

Powieść przedstawia wydarzenia z życia księcia Henryka Sandomierskiego, żyjącego w okresie rozbicia dzielnicowego. Bohater odwiedza m.in. Bamberg i Rzym, gdzie angażuje się w sprawy polityczne związane z wyborem władcy, a następnie bierze udział w wyprawie krzyżowej. Po powrocie do kraju uczestniczy w wydarzeniach politycznych i rodzinnych, odrzucając propozycję uznania zależności od cesarstwa. Zostaje ranny w walce i trafia do niewoli, a po odzyskaniu wolności umiera, symbolicznie wrzucając koronę do rzeki.

Powieść spotkała się z mieszanym przyjęciem – krytykowano m.in. odejście od konwencji powieści historycznej, natomiast późniejsze analizy koncentrowały się głównie na jej wymiarze historiozoficznym. Postać Henryka interpretowano jako bohatera romantycznego, wewnętrznie rozdartego między własnymi dążeniami a biegiem historii. Istotnym elementem interpretacji stała się również symbolika finałowej sceny z wrzuceniem korony do Wisły, odczytywanej raczej jako wyraz rezygnacji niż heroicznego poświęcenia. Badacze podkreślali także znaczenie wiary, kontekstu epoki oraz świadome odejście autora od ścisłej zgodności z faktami historycznymi.