Zemsta

Zemsta – futurystyczna nowela Boleslawa Prusa z 1908 roku z pogranicza fantastyki naukowej (nurt historii przyszłości), przedstawiającą losy państwa pruskiego i Polski odrodzonej w Afryce w okolicach roku 2008.

Bezpośrednim kontekstem powstania utworu były nasilające się działania germanizacyjne w zaborze pruskim, w tym polityka wywłaszczeń Polaków. Utwór podejmuje problematykę losów narodu polskiego pod zaborami, zestawiając przeciwstawne postawy wobec ucisku – ideę odwetu opartego na przemocy oraz koncepcję pracy organicznej i rozwoju moralnego jako drogi do odrodzenia narodowego. W tym celu autor wykorzystuje konstrukcję wizji przyszłości, ukazanej za pomocą fantastycznego wynalazku pozwalającego obserwować alternatywne scenariusze dziejowe.

Zawarta w utworze koncepcja odrodzenia Polski poza Europą, poprzez kolonizację, była w swoim czasie szeroko dyskutowana i kontrowersyjna, a współcześnie podlega również krytycznej reinterpretacji w kontekście postkolonialnym.