Wspomnienia z domu umarłych

Wspomnienia z domu umarłych (oryg. ros. Записки изъ Мертваго дома; Zapiski iz miortwago doma) – powieść Fiodora Dostojewskiego. Jej tytuł tłumaczono też jako Wspomnienia z martwego domu i Zapiski z martwego domu. Pod tym ostatnim tytułem pojawia się ona w książce Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, która nawiązuje do powieści Dostojewskiego kompozycją i treścią.

22 grudnia 1849 za przynależność do Koła Pietraszewskiego Dostojewski został skazany na karę śmierci przez rozstrzelanie, w ostatniej chwili car odwołał tę karę i zamienił ją na więzienie połączone z ciężkimi robotami. Pisarz przebywał na katordze cztery lata (1850–1854), doświadczenia zebrane w tym okresie pozwoliły mu przedstawić w powieści obraz życia w syberyjskim więzieniu.

Wspomnienia z domu umarłych są najprawdopodobniej literacko zmienionymi osobistymi wspomnieniami pisarza z czteroletniego pobytu na katordze. Na tej książce Leoš Janáček oparł libretto swej opery Z mrtvého domu.

Pierwsza część powieści, ukazała się we wrześniu 1860 w czasopiśmie „Russkij Mir”.