Wielki bazar kolejowy

Wielki bazar kolejowy (dokładnie: Wielki bazar kolejowy. Pociągiem przez Azję, tytuł ang. The Great Railway Bazaar. By train through Asia) – powieść podróżnicza Paula Theroux z 1975. Polskie tłumaczenie (Magdalena Budzińska) ukazało się w 2010 (Wydawnictwo Czarne).

Językiem reportażowym opisuje kolejową podróż odbytą przez autora, począwszy od 19 września 1973, a zakończoną w końcu grudnia. Książka była odpowiedzią na sztampową, według autora, narrację książek podróżniczych, opisujących wyłącznie radości i atrakcje turystyczne odwiedzanych okolic (Od książek podróżniczych wiało nudą. Nudziarze je pisywali i nudziarze czytali). Theroux kładzie nacisk na uciążliwości i nieprzyjemności związane z długotrwałą podróżą przez świat, a także ciemne strony odwiedzanych krajów i miast, jak również trudności związane z obcowaniem z współtowarzyszami podróży i różnego rodzaju urzędnikami, w tym reprezentującymi reżimy totalitarne.

Autor darzył kolej dużym sentymentem, co było przyczyną wyboru środka podróży. Odcinki niemożliwe do pokonania pociągami zostały przebyte samolotami, samochodami, promami lub autobusami.

Trasa podróży opisanej w powieści, wiodła przez następujące kraje:

Wielka Brytania – wyjazd z Londynu,

Francja (Paryż),

Włochy północne (Mediolan, Wenecja, Triest),

Jugosławia (Belgrad),

Bułgaria (Sofia),

Turcja (Adrianopol, Stambuł, Ankara, Elazığ, Jezioro Wan),

Iran (Teheran, Meszhed),

Afganistan (Herat, Kabul, Przełęcz Chajberska),

Pakistan (Peszawar, Lahore),

Indie (Amritsar, Shimla, Delhi, Jaipur, Agra, Bombaj, Madras, Puducherry, Kalkuta),

Sri Lanka (Kolombo),

Birma (Rangun, Mandalaj, Maymyo, Naung Peng – wiadukt kolejowy),

Tajlandia (Bangkok),

Laos (Wientian),

Malezja (Kuala Lumpur),

Singapur,

Wietnam (Sajgon, Biên Hoà, Đà Nẵng, Huế),

Japonia (Tokio, Kioto, Aomori, Sapporo),

ZSRR (Nachodka, Chabarowsk, Czyta, Irkuck, Nowosybirsk, Omsk, Swierdłowsk, Perm, Kirow, Moskwa),

Polska (przejazd przez Polskę zawarty został w krótkich słowach – autor był już zmęczony przejazdem przez ZSRR, brakiem wizy tranzytowej do Polski i utracił chęć szczegółowego opisu),

Niemcy,

Holandia.

W 2008 Theroux wyruszył w drugą podróż podobnym szlakiem, by prześledzić zmiany społeczne i gospodarcze, które dokonały się przez następne trzy dekady. Swoje przemyślenia opisał w Pociągu Widmie do Gwiazdy Wschodu.