Rodzina Pascuala Duarte

Rodzina Pascuala Duarte (hiszp. La familia de Pascual Duarte) to powieść Camilo José Celi, opublikowana w październiku 1942 roku. Powieść, napisana w formie pamiętnika, opisuje fragmenty życia głównego bohatera, Pascuala Duarte. Powieść pojawia się w rankingu 100 najlepszych powieści hiszpańskich XX wieku magazynu El mundo. W Polsce książka została wydana w 1963 roku przez wydawnictwo Czytelnik, w przekładzie Zofii Szleyen.

Rodzina Pascuala Duarte zapoczątkowała nurt zwany tremendyzmem, który jest odmianą realizmu. Tremendyzm łączy w sobie cechy powieści łotrzykowskiej, naturalizmu oraz powieści społecznej. Nurt ten pojawia się w Hiszpanii po zakończeniu Wojny Domowej, a to, co go wyróżnia, to egzystencjalizm i skrajny realizm. Mimo czasu, w którym powstała, powieść nigdy bezpośrednio nie nawiązuje do wojny, a jedynie pokazuje jej konsekwencje.

Książka przedstawia pesymistyczny pogląd na ludzką egzystencję. Cechuje ją determinizm oraz fatalizm, a życie ludzkie przedstawione jest jako życie w nędzy. Taki obraz związany jest z mroczną atmosferą powojennej ery. Bohaterów cechuje niepewność oraz samotność. Cierpią, a ich sytuacje życiowe są bardzo skrajne. Główny bohater wydaje się być ofiarą społeczeństwa lub choroby psychicznej. Powieść porusza tematykę życia na wsi, w Estremadurze, która była jednym z najbiedniejszych regionów w Hiszpanii, a ówczesnym głównym zajęciem ludności na tych ziemiach było polowanie, rybołówstwo i hodowla świń.

Autor przełamuje tabu, w bezpośredni sposób odwołuje się do tematów niepożądanych przez ówczesne społeczeństwo i zachowań, które nie odpowiadają normom społecznym. Często nawiązuje do przemocy, pojęcia zemsty i nienawiści, roli Kościoła w życiu człowieka oraz seksualności, która często rządzi zachowaniem bohaterów. Postacie są „zezwierzęcone”, zachowują się zgodnie ze swoim instynktem, wydaje się, że są wręcz pozbawione wszelkich uczuć, a przez to nieludzkie. Często są to postacie z marginesu społeczeństwa (np. żigolacy, prostytutki, niepełnosprawni). Są to jednostki różniące się od reszty społeczeństwa. Bohaterów cechuje brak nadziei na jakąkolwiek poprawę ich sytuacji życiowej.