Quo vadis

Quo vadis. Powieść z czasów Nerona – powieść historyczna Henryka Sienkiewicza.

Publikowana najpierw w odcinkach w warszawskiej „Gazecie Polskiej” (1895–1896) i nieznacznie później także w krakowskim dzienniku „Czas” i w „Dzienniku Poznańskim”. Wkrótce została wydana w postaci książkowej w Krakowie w 1896 roku. Odniosła światowy sukces i została przetłumaczona na ponad pięćdziesiąt języków.

Pełny tekst utworu znajduje się w rękopisie Biblioteki Narodowej, a we wrocławskim Ossolineum znajduje się 39 luźnych kart pierwszego szkicu powieści. Rękopis z Biblioteki Narodowej został zakupiony od spadkobierców Leopolda Kronenberga, natomiast karty w zbiorach Ossolineum pochodzą ze zbiorów rodziny pisarza z Oblęgorka.

Henryk Sienkiewicz otrzymał Literacką Nagrodę Nobla za całokształt twórczości. Quo vadis należy do najbardziej znanych dzieł autora, dlatego częstym błędem jest uznawanie, że nagroda ta została mu przyznana właśnie za to dzieło. W istocie w 1905 roku Sienkiewicz otrzymał ją „za wybitne osiągnięcia pisarskie w literaturze epickiej”.

Tytuł książki to łaciński zwrot oznaczający „dokąd idziesz?”. Odwołuje się on do słów Quo vadis, Domine? (Dokąd idziesz, Panie?), według legendy (wykorzystanej w powieści) wypowiedzianych przez apostoła Piotra do Jezusa.

Ilustracje do powieści wykonali m.in. znani malarze Piotr Stachiewicz i Jan Styka.

W 1894 roku powstały pierwsze rozdziały Quo vadis, które ukazały się drukiem od marca 1895 roku w warszawskiej „Gazecie Polskiej”, krakowskim „Czasie” oraz „Dzienniku Poznańskim” (do lutego 1896 roku). Wydanie książkowe pojawiło się niedługo później i zrobiło niezwykłą karierę w całej Europie. Książka do dziś cieszy się wyjątkową popularnością, została przetłumaczona na 57 języków, w tym na arabski, japoński, a także esperanto i opublikowana w ponad 70 krajach[6]. Quo vadis wielokrotnie adaptowano i wystawiano na deskach teatrów, powstała też opera oparta na motywach powieści. W 1901 roku dzieło zostało sfilmowane po raz pierwszy (era filmu niemego), do 2024 roku było ekranizowane sześć razy.

W 2016 Sienkiewiczowską powieść odczytywano publicznie podczas akcji społecznej propagującej znajomość literatury narodowej – Narodowe Czytanie Quo vadis. Z tej okazji 3 września rękopis powieści opuścił na jeden dzień skarbiec Biblioteki Narodowej i wystawiony w warszawskim Pałacu Rzeczypospolitej. Rękopis będący własnością rodziny Kronenbergów, złożony był w Banku Handlowym. Do Biblioteki Narodowej trafił w 1951. Od 2024 manuskrypt prezentowany jest na wystawie stałej w Pałacu Rzeczypospolitej.