Północ i Południe

Północ i Południe – powieść Elizabeth Gaskell, opublikowana w 1854 roku. Początkowo ukazywała się w odcinkach w tygodniku „Household Words”. Tytuł wskazuje na główny temat książki – kontrast między życiem w północnej, przemysłowej Anglii, a zamożnym południem, choć Gaskell zmieniła tytuł z pierwotnego Margaret Hale tylko pod presją wydawcy.

Książka jest określana jako powieść społeczna, która stara się ukazać przemysłową północ i konflikty występujące tam w połowie XIX wieku oczami osoby z innego środowiska, łagodnej damy z południa. Margaret Hale, córka byłego pastora, wraz z rodziną przeprowadza się do przemysłowego miasteczka Milton.

Różnica w stylu życia szokuje Margaret, która współczuje biedocie oraz robotnikom i wchodzi w konflikt z Johnem Thorntonem, właścicielem fabryki i przyjacielem jej ojca. Po zamieszkach ze strajkującymi robotnikami, podczas których Margaret ochrania Thorntona przed brutalnością tłumu, ten oświadcza się jej, mówiąc, że ją kocha; ona jednak odmawia, sądząc, że robi to tylko po to, by ratować jej honor.