Pamiętniki lekarza

Pamiętniki lekarza (fr. Mémoires d’un médecin) – cykl czterech powieści stworzony przez Aleksandra Dumasa ojca opisujący czasy Francji od ślubu Ludwika XVI z Marią Antoniną do zgilotynowania Ludwika XVI. Kontynuacją losów Marii Antoniny aż do jej śmierci jest powieść „Kawaler de Maison-Rouge”, nienależąca jednak do cyklu. Na „Pamiętniki lekarza” składają się powieści:

Józef Balsamo,

Naszyjnik królowej,

Anioł Pitou,

Hrabina de Charny.

Dwie pierwsze powieści stanowią odrębne całości, oddzielone w czasie o czternaście lat, natomiast akcja dwóch pozostałych tomów rozpoczyna się pięć lat po zakończeniu „Naszyjnika królowej” i następuje bezpośrednio po sobie. Cykl opowiada o genezie, wybuchu i przebiegu Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Pokazuje również smutne losy królowej Francji, Marii Antoniny, znienawidzonej przez francuski lud i nieszczęśliwej w miłości. Ukazane są tam również losy postaci zarówno historycznych, jak i fikcyjnych. Powieści są wielowątkowe, losy różnych postaci przeplatają się ze sobą w taki sposób, że trudno powiedzieć, która z nich jest ważniejsza, a która nie. Mamy więc w tych powieściach wątki historyczne i wątki fikcyjne. Są to m.in.: