Legendy nowoczesności

Legendy nowoczesności – zbiór esejów i listów Czesława Miłosza powstałych w czasie wojny, wydanych w 1996 r. przez Wydawnictwo Literackie w Krakowie.

Eseje powstały w latach 1942-43. Słowo wstępne do pierwszego wydania, na prośbę autora, napisał Jan Błoński. Część I zatytułowana Eseje okupacyjne składa się z przedmowy i ośmiu rozdziałów. Cykl poświęcony jest wybitnym tekstom literackim (Daniel Defoe, Honoriusz Balzac, Stendhal, André Gide, Lew Tołstoj, Witkacy) i filozoficznym (Henry James, Friedrich Nietzsche, Henri Bergson). Przez pewien czas autor pracował przy odgruzowywaniu bogatego księgozbioru Instytutu Francuskiego, który mieścił się w zniszczonym bombą niemiecką skrzydle Pałacu Staszica, odkładając na bok tomy, które go zafrapowały.

Drugą część tomu (Listy-eseje) wypełnia eseistyczna korespondencja Miłosza z Jerzym Andrzejewskim, pochodząca z tego samego okresu i poruszająca pokrewne tematy. Nie były one przesyłane pocztą. Andrzejewski i Miłosz mieszkali na przeciwległych krańcach Warszawy i najczęściej spotykali się w Adrii przy ul. Mazowieckiej. Kopia maszynopisu esejów w formie listów trafiła do zbiorów Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie w 1974 r. wraz z częścią archiwum ocalałego z konspiracyjnej akcji wydawniczej „Wisła”, którą prowadził od 1943 r. Zbigniew Mitzner.