Kroniki włoskie

Kroniki włoskie – zbiór opowiadań autorstwa Stendhala, przetłumaczony na język polski przez Tadeusza "Boya" Żeleńskiego.

Utwory te publikowane były osobno, dopiero później zaczęto je łączyć w zbiór. Główny cykl został napisany w Paryżu w latach 1836-39, w czasie urlopu autora, wówczas konsula Francji w zabytkowym miasteczku Civitavecchia we Włoszech. Urlop miał trwać trzy miesiące, a rozciągnął się do trzech lat. Cykl wywodzi się ze starych włoskich manuskryptów, które Stendhal (Henri Beyle) odkrył i dał do skopiowania w 1833 roku, gdy nudził się po prawie trzech latach urzędowania w tym małym porcie nad Morzem Tyrreńskim. Te opowieści z czasów Renesansu, pełne przemocy i namiętności, zainspirowały go i wykorzystał je, dodając raz mniej, raz więcej od siebie. Kanon: Vittoria Accoramboni, Rodzina Cenci, Księżna Palliano, Ksieni z Castro - ukazał się w czasopiśmie Revue des Deux Mondes w latach 1837-39 anonimowo albo pod pseudonimem. Pierwszy zbiór (bez Księżnej Palliano) został opublikowany w grudniu 1839 roku jako L'Abbesse de Castro par M. de Stendhal. Na owych "starych rękopisach o zżółkłym atramencie", jak nazwał je autor, oparte są też dwa utwory wydane pośmiertnie, Trop de faveur tue i Suora Scolastica. Polskie wydanie z 1983 roku (Książka i Wiedza) ich jednak nie zawiera, natomiast jest tam włączone opowiadanie Vanina Vanini (pierwodruk w Revue de Paris, 1829), z czasów karbonariuszy, czyli praktycznie współczesne. Tak wyglądało francuskie wydanie z 1855 roku, zatytułowane po raz pierwszy Kroniki włoskie, przez kuzyna Stendhala i wykonawcę jego testamentu, Romaina Colomba. Wydawcą był Michel Lévy. Wydanie z 1947 roku obejmowało wszystkie wymienione dotąd utwory oraz San Francesco a ripa (1831).