Katedra Marii Panny w Paryżu

Katedra Najświętszej Marii Panny w Paryżu (fr. Notre-Dame de Paris, tytuł oryginalny Notre-Dame de Paris. 1482) – powieść Wiktora Hugo znana w Polsce również pod tytułem Dzwonnik z Notre-Dame, osadzona w czasach późnego średniowiecza. Według słów samego autora, jest to „obraz piętnastowiecznego Paryża i całego piętnastego wieku przez pryzmat tego miasta”. Osią powieści jest miłość archidiakona Klaudiusza Frollo do pięknej Cyganki Esmeraldy.

Utwór umieszczony został w indeksie ksiąg zakazanych dekretem papieża z 1834 roku.

W 1844 roku powstał balet pt. Esmeralda oparty na motywach powieści. Powieść była wielokrotnie ekranizowana, przeniesiono ją też na scenę teatru. Filmy na jej podstawie powstały w latach: 1905, 1911, 1917, 1922, 1923, 1939, 1956, 1976, 1982, 1986 i 1997, a seriale telewizyjne w latach 1966 i 1977. W 1996 roku na podstawie powieści wytwórnia Walta Disneya zrealizowała film animowany pt. Dzwonnik z Notre Dame, który miał też sequel w 2002 roku. Powstało też kilka innych animowanych produkcji przeznaczonych dla dzieci. W 1998 roku odbyła się paryska premiera musicalu Notre-Dame de Paris z Garou w roli Quasimodo. Natomiast w 1983 ukazała się gra komputerowa Dzwonnik (Hunchback).

Pierwszy polski przekład autorstwa Józefa Tokarzewicza pt. Katedra Najświętszéj Panny Paryzkiéj (Notre-Dame-de-Paris) został wydany w roku 1876.