Fantastyka i futurologia

Fantastyka i futurologia – obszerny esej Stanisława Lema poświęcony fantastyce i futurologii, wydany po raz pierwszy przez Wydawnictwo Literackie w 1970 roku.

W dziele tym autor podejmuje próbę stworzenia oryginalnej teorii dla uprawianej przez siebie dziedziny literatury oraz dokonuje autointerpretacji własnych utworów.

W pracy znajduje się także krytyczny przegląd światowego dorobku literatury fantastycznonaukowej ze szczególnym uwzględnieniem dzieł wartościowych dla futurologii, spełniających kryteria przydatności literatury w prognozowaniu przyszłości. Większość utworów gatunku autor uznał jednak za mało ambitne intelektualnie i schematyczne. Ocena ta została nieco złagodzona w drugim, zmienionym wydaniu pracy z 1972, w szczególności co do twórczości amerykańskiego pisarza Philipa K. Dicka.