Abecadło

Abecadło – zbiór notatek i szkiców literackich Czesława Miłosza wydany przez Wydawnictwo Literackie w Krakowie w 2001 r.

Część pierwsza „alfabetu wspomnień Czesława Miłosza” (tak brzmiał tytuł roboczy), zatytułowana Abecadło Miłosza, zawierająca szkice powstałe w latach 1996–1997, ukazała się w 1997 r. Jej kontynuacja pt. Inne abecadło, obejmująca szkice z lat 1997–1998, wydana została w 1998 r. Oba tomy opublikowało Wydawnictwo Literackie.

Scalone Abecadło, wydane po raz pierwszy w 2001 r., zawiera łącznie 199 haseł – od A (A przecie... niemało się napodróżowałem) do Z (Znikanie ludzi i rzeczy). Nie jest to typowy alfabet wspomnień. Autor w syntetycznych notach ukazuje nie tylko konkretnych ludzi, ale odnotowuje także zdarzenia historyczne, historyjki i anegdoty o miejscach i ludziach, zjawiska i pojęcia abstrakcyjne (np. ambicja, bluźnierstwo, cudowność, głupota Zachodu itp.). Autor postanowił usunąć ze zbioru hasło Niedokładność.

Poeta wspomina m.in. takie postacie jak: Ludwik Abramowicz, Zofia Abramowiczówna, Krzysztof Baczyński, Honoré de Balzac, Charles Baudelaire, Simone de Beauvoir, Antoni Bohdziewicz, Jerzy Borejsza, Stanisław Brzozowski, Irena Byrska, Albert Camus, Maria Dąbrowska, Fiodor Dostojewski, Kathryn Feuer, Konstanty Jeleński, Juozas Kekstas, Stefan Kisielewski, Arthur Koestler, Manfred Kridl, Jan Lechoń, Jacques Maritain, Mary McCarthy, Zofia Nałkowska, Kenneth Rexroth, Elżbieta Szemplińska, Francis Whitfield, Tomasz Zan.

„Abecadło jest zamiast powieści, czy też czymś na pograniczu powieści, zgodnie z moim stałym poszukiwaniem »formy bardziej pojemnej«” – napisał Miłosz w przypisie po latach.