Sarah Bernhardt

Sarah Bernhardt (wym. [saʁa bɛʁnɑʁt], właśc. Sarah Marie Henriette Bernard; ur. 23 października 1844 w Paryżu, zm. 26 marca 1923 tamże) – francuska aktorka teatralna, filmowa i reżyserka sceniczna. Zajmowała się też malarstwem, rzeźbiarstwem i pisaniem książek. Uznawana za jedną z najwybitniejszych artystek XIX i początku XX wieku, pionierkę kina i ikonę popkultury.

Karierę sceniczną rozpoczęła na początku lat 60. XIX wieku, występując przez krótki czas w Comédie-Française, którego szeregi była zmuszona opuścić po skandalu ze swym udziałem. Następnie na dłużej związała się z Théâtre de l’Odéon. Pierwszym sukcesem i przełomem w jej karierze były występy w tragedii Atalia (1867) i dramacie Kean (1868), zaś triumf odniosła męską rolą w dramacie wierszowanym Przechodzień (1869), która została doceniona przez krytyków. W czasie wojny francusko-pruskiej była pielęgniarką ambulatorium wojskowego w oblężonym Paryżu. Status gwiazdy zyskała rolą hiszpańskiej królowej w dramacie romantycznym Ruy Blas (1872). Na fali sukcesu powróciła do Comédie-Française, gdzie ugruntowała swoją pozycję występami w sztukach Sfinks, Zaira, Fedra (wszystkie z 1874) i Hernani (1877).

Opuściwszy Comédie-Française na początku lat 80., regularnie odbywała światowe trasy, dzięki którym zyskała miano pierwszej globalnej gwiazdy w historii, zaś jej repertuar wypełniały cieszące się uznaniem sztuki – w tym m.in. Adrienne Lecouvreur, Frou-Frou i Dama kameliowa. Ostatnia z wymienionych stanowiła żelazną pozycję w repertuarze Bernhardt, która w główną bohaterkę wcielała się trzy tysiące razy. Prócz grania zarządzała również Théâtre de la Porte Saint-Martin – na jego deskach odniosła sukcesy w sztukach Théodora (1884) i La Tosca (1887) – oraz Théâtre de la Renaissance – na którego scenie występowała w dramacie romantycznym Lorenzaccio (1895). Od 1899 do 1923 zarządzała Théâtre Sarah-Bernhardt, wystawiając m.in. Hamleta (1899), Orlątko (1900), Proces Joanny d’Arc (1909) i Jeanne Doré (1913).

Była jedną z pierwszych aktorek, która zagrała w filmie – Pojedynek Hamleta (1900). Z powodzeniem występowała w ekranizacjach La Toski (1908), Damy kameliowej, Adrienne Lecouvreur i Królowej Elżbiety – wszystkie z 1912, z czego ostatnia z produkcji była kasowym przebojem. Pomimo amputacji nogi w 1915, kontynuowała karierę. Zrewolucjonizowała styl gry, odrzucając powszechnie stosowaną przez uczelnie i teatry tradycję na rzecz naturalności. W 1880 otrzymała duński Medal Nagrody. W 1914 przyznano jej Order Legii Honorowej w klasie Kawalera (w 1921 awansowana do klasy Komandora).

Do innych znaczących sztuk w jej dorobku artystycznym należą: François le Champi (1867), Król Lear (1868), Jean-Marie (1871), Andromacha (1873), Fédora (1882), Joanna d’Arc (1890), Kleopatra (1891), Gismonda (1894), Czarownica (1903), Peleas i Melisanda (1905), Dziewica z Ávili (1906) i Atalia (1920).