Muhammad Ali Jamalzadah

Mohammad Ali Dżamalzade, pers. محمد علی جمالزاده (ur. 13 stycznia 1892 w Isfahanie, zm. 8 listopada 1997 w Genewie) – irański pisarz uważany za pioniera współczesnej perskiej prozy, ważna postać irańskiego życia intelektualnego w XX wieku i tłumacz z języków europejskich na perski.

Był synem słynnego kaznodziei okresu rewolucji konstytucyjnej Dżamaloddina Esfahaniego (zm. 1908). Od szesnastego roku życia przebywał poza Iranem, ucząc się najpierw w Libanie, a potem kończąc prawo w Szwajcarii i Francji. W latach 1916–1922 współtworzył emigracyjne czasopismo Kawe w Berlinie i był to najbardziej twórczy okres w jego życiu. Od 1931 mieszkał w Genewie, gdzie pracował w Międzynarodowej Organizacji Pracy.

W 1921 opublikował zbiór krótkich opowiadań, Jeki bud jeki nabud (Był raz sobie...), które przyniosły mu sławę i są uważane za pierwszy przykład nowoczesnej perskiej prozy, czerpiącej z języka potocznego. Wrogie reakcje tradycyjnych kół literackich i klas religijnych sprawiły, że powrócił do twórczości literackiej dopiero po dwudziestu latach. Inne jego ważniejsze utwory to powieści Darol-madżanin (Dom wariatów, 1942), Gholtaszan diwan (Dyktator monarchii, 1946), Sahra-je mahszar (Pole sądu ostatecznego, 1947) i Raheab-name (Księga o wodociągu, 1948) oraz nowela Szurabad, która została przetłumaczona także na język polski.

Przez całe życie pozostał wierny oświeceniowemu ideałowi literatury, która miała dla niego wymiar moralistyczny i dydaktyczny. Poprzez swoją twórczość dążył do unowocześnienia Iranu i zmiany panującej tam autokracji. Był jawnym zwolennikiem przyswojenia przez Iran kultury zachodniej, ale jednocześnie obawiał się utraty tożsamości swojej ojczyzny w wyniku tego procesu, stąd dążąc do stworzenia nowoczesnego języka perskiego zarazem starał się zachować jego unikalny charakter.