Joseph Ratzinger

Benedykt XVI (łac. Benedictus PP. XVI, wł. Benedetto XVI, niem. Benedikt XVI.; właśc. Joseph Aloisius Ratzinger, ˈjoːzɛf ˈalɔʏzi̯ʊs ˈʁatsɪŋɐ; ur. 16 kwietnia 1927 w Marktl, zm. 31 grudnia 2022 w Watykanie) – niemiecki duchowny rzymskokatolicki, profesor nauk teologicznych, 265. papież i 7. Suweren Państwa Watykańskiego od 19 kwietnia 2005 do 28 lutego 2013.

Arcybiskup metropolita Monachium i Freising (1977–1982), kardynał od 1977 (najpierw w stopniu prezbitera, w 1993 promowany do stopnia biskupa), prefekt Kongregacji Nauki Wiary (1981–2005), dziekan Kolegium Kardynalskiego (2002–2005). Od 28 lutego 2013 do śmierci był emerytowanym papieżem, pierwszym od XV wieku, który dobrowolnie zrzekł się swojego urzędu.

Uznawany za jednego z najwybitniejszych teologów i myślicieli chrześcijańskich przełomu XX i XXI wieku, Joseph Ratzinger wywarł fundamentalny wpływ na współczesne nauczanie Kościoła katolickiego. Podczas Soboru Watykańskiego II pełnił funkcję doradcy teologicznego (peritus), współtworząc kluczowe dokumenty soborowe.

W ujawnionym pośmiertnie liście do swojego biografa Petera Seewalda, Benedykt XVI wskazał, że obok słabnących sił fizycznych, bezpośrednią przyczyną uniemożliwiającą mu dalszą posługę była chroniczna i uporczywa bezsenność, na którą cierpiał od początku pontyfikatu. Innym kluczowym czynnikiem była niemożność odbycia dalekiej podróży na ŚDM w Rio de Janeiro ze względu na stan zdrowia.

Jego własny pontyfikat był ukierunkowany na dialog wiary z rozumem oraz walkę z „dyktaturą relatywizmu” w kulturze zachodniej. Opublikował trzy encykliki (w tym programową Deus caritas est) oraz monumentalną trylogię Jezus z Nazaretu. Jako papież podjął zdecydowane kroki w celu oczyszczenia Kościoła z nadużyć seksualnych duchownych, wprowadzając surowe procedury dyscyplinarne, oraz dążył do odnowy tradycji liturgicznej (m.in. poprzez motu proprio Summorum Pontificum).

Dokonał historycznego aktu rezygnacji z urzędu, który ogłosił 11 lutego 2013 roku, motywując go postępującym ubytkiem sił fizycznych i duchowych. Była to pierwsza dobrowolna abdykacja papieża od czasów Celestyna V w 1294 roku. Przez ostatnią dekadę życia Benedykt XVI rezydował w klasztorze Mater Ecclesiae w Ogrodach Watykańskich, poświęcając się modlitwie i pracy intelektualnej w odosobnieniu.

Zmarł 31 grudnia 2022 roku w wieku 95 lat. Uroczystości pogrzebowe, które odbyły się 5 stycznia 2023 roku na placu św. Piotra, miały charakter historyczny i bezprecedensowy w nowożytnych dziejach Kościoła – po raz pierwszy w historii mszę pogrzebową emerytowanego papieża sprawował jego urzędujący następca, papież Franciszek.