Chariton Aphrodisiensis

Chariton z Afrodyzji (gr. Χαρίτων Ἀφροδισεύς, żył najprawdopodobniej w I w. p.n.e. lub w I–II w. n.e.) – pisarz grecki, autor najstarszego zachowanego w całości romansu greckiego zatytułowanego Chajreasz i Kalliroe.

Zgodnie z informacjami zawartymi we wstępie do utworu, Chariton pochodził z Afrodyzji w Karii i pełnił funkcję sekretarza retora Atenagorasa. Akcja jego romansu rozgrywa się na Sycylii w V w. p.n.e., a wśród bohaterów pojawiają się postacie historyczne, m.in. król perski Artakserkses II, jego żona Statira oraz strateg syrakuzański Hermokrates.

Chariton traktuje materiał historyczny swobodnie, dopuszczając liczne anachronizmy, przy jednoczesnym zachowaniu elementów lokalnego kolorytu. Kompozycja utworu jest prosta i linearna – wydarzenia przedstawiane są w porządku chronologicznym, bez rozbudowanych dygresji, choć autor stosuje zarówno zapowiedzi przyszłych zdarzeń, jak i technikę retardacji. Bohaterowie romansu są zróżnicowani psychologicznie i stosunkowo dobrze scharakteryzowani; Chariton ukazuje także ich rozwój wewnętrzny, unikając jednoznacznego podziału na postacie „dobre” i „złe”. Szczególną cechą utworu jest obecność wyraźnie zarysowanych postaci drugoplanowych, także z niższych warstw społecznych, co stanowi rzadkość w literaturze greckiej.

Język utworu jest jasny i prosty, a całość skierowana była raczej do szerokiego grona odbiorców niż do elity intelektualnej. Dzięki temu Chajreasz i Kalliroe zyskał dużą popularność i był czytany jeszcze w Egipcie w VII w. n.e.. Utwór ten uchodzi za pierwszy zachowany przykład romansu greckiego, wyróżniający się przejrzystością narracji i dobrze umotywowaną fabułą.